Εταιρεία Σύγχρονης Ιστορίας: Οι φωτογραφίες της Εκτέλεσης των 200 και η ιστορική μας ταυτότητα

 "Για την εκτέλεση της Πρωτομαγιάς 1944 οι Γερμανοί επέλεξαν ανθρώπους λόγω της ιδεολογίας τους ως κομμουνιστές".

        Από Εταιρεία Σύγχρονης Ιστορίας

 
"Οι φωτογραφίες της Εκτέλεσης των 200 και η ιστορική μας ταυτότητα

Η ανακάλυψη της σειράς φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών, την 1η Μαΐου του 1944, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, είναι ένα συγκλονιστικό γεγονός και ένα μεγάλο βήμα που συμβάλει στην ανάδειξη της ιστορίας αυτού του τόπου. 

Οι φωτογραφίες αυτές αποτυπώνουν αυτό που ο τυπικός ιστορικός λόγος δεν μπορεί να συμπυκνώσει: το αίσθημα με βάση το οποίο συντελούνταν οι ιστορικές πράξεις, η ώθηση της ανάγκης για ελευθερία και το πάθος για αυτήν, η ενσυναίσθηση και η θέληση για ατομική και συλλογική υπέρβαση και αλληλεγγύη.

Οι φωτογραφίες, όπως αυτές που πρόσφατα εντοπίστηκαν, δίνουν ζωή σε αυτά τα συναισθήματα, δίνουν πρόσωπο στα ονόματα, χαρακτήρα στους ιστορικούς αγώνες, παρέχοντας τους συμβολισμούς που χρειάζεται η ιστοριογνωσία μας. Γιατί οι εν λόγω φωτογραφίες δείχνουν λεβέντες με αψηφισιά στο βλέμμα, ευθυτενείς ανθρώπους παρά τον κάματο του παρατεταμένου εγκλεισμού τους, με καθαρή ματιά, χωρίς αίσθημα φόβου, αλλά με αποφασιστικότητα και σιγουριά, ακόμα και με το υπομειδίαμα χλευασμού προς τους εκτελεστές τους. Αυτά που είναι δύσκολο να τα πιστέψει κανείς, όταν μάλιστα έχει προηγηθεί ένα γλέντι το προηγούμενο βράδυ με τον επικείμενο θάνατο, μόνο οι φωτογραφίες μπορούν σε όλη του την έκταση να τα ενσαρκώσουν.

Οι φωτογραφίες αυτές που αποτυπώνουν γνήσια και τις τεχνικές βίας που μεταχειρίστηκε ο ναζισμός, είναι οι πιο απτές αποδείξεις της βίας αυτής, όπως οι χιλιάδες φωτογραφίες από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης που χρειάστηκαν για να καταγγείλουν τους πάσης φύσεως «αρνητές» των Ολοκαυτωμάτων. Γιατί τα ίδια τα πρόσωπα, νεκρά ή ζωντανά, είναι οι πιο άμεσες μαρτυρίες του παρελθόντος αυτού. Η εικόνα τους μας βοηθά να κατανοήσουμε όχι μόνο την έκταση της βίας που ασκήθηκε αλλά και τις συνέπειές της στους ανθρώπους και στις κοινωνίες. Γειώνουν τον ηρωισμό ως ένα καθημερινό φαινόμενο απλών ανθρώπων που αντιστέκονται, αποδίδοντας τη βία που υπέστησαν να αποτυπώνεται στις εκφράσεις και τα σώματά τους. Είναι πλέον εικόνες του πολέμου ως φαινόμενο της καθημερινής ζωής. Και η φωτογραφία το «ζωντανεύει» καταλυτικά. Έτσι, όμως, καθιστούν τους ανθρώπους που εικονίζονται ως εκφραστές ενός ολόκληρου λαού που αντιστάθηκε και πολιτικοποιήθηκε μέσα από τη βία του πολέμου, όταν χιλιάδες έγιναν κομμουνιστές και συνοδοιπόροι τους, διανοίγοντας με αποφασιστικότητα δυνατότητες δημοκρατικής προόδου στη χώρα που ακύρωσαν η βία του βρετανικού ιμπεριαλισμού και η αμερικανοκρατία, με αποτέλεσμα να μεσολαβήσουν δεκαετίες μέχρι την εδραίωση της δημοκρατίας στην Ελλάδα.

Γι αυτό έχει σημασία να δοθούν οι φωτογραφίες στον ελληνικό λαό ως σύμβολα ενός αγώνα που ξεκίνησε με το Αλβανικό Μέτωπο και συνεχίστηκε με την Αντίσταση.

Αυτές οι φωτογραφίες ενισχύουν τα δικά μας σύμβολα εθνικής αξιοπρέπειας και μας βοηθούν να δούμε κατάματα αυτό που αποτυπώνεται στα πρόσωπα των ανθρώπων που βάδισαν με ασύγκριτο θάρρος στην εκτέλεσή τους. Γιατί το βλέμμα τους καθρεπτίζει την ίδια τη νίκη της Αντίστασης έναντι περιδεών κατακτητών που φωτογράφιζαν τη σφαγή ως ανάμνηση των εγκλημάτων τους πριν εκδιωχθούν ηττημένοι και πανικόβλητοι από τη χώρα. 

Γιατί η σφαγή στην Καισαριανή της Πρωτομαγιάς 1944 (όπως και εκείνη των 92 πατριωτών στις 10 Μαΐου 1944 στον ίδιο χώρο) ήταν η εκδήλωση μίσους έναντι της επικείμενης ήττας τους. 

Για την εκτέλεση της Πρωτομαγιάς οι Γερμανοί επέλεξαν ανθρώπους λόγω της ιδεολογίας τους ως κομμουνιστές. Ήταν αυτό που επιδίωξε το καθεστώς Μεταξά, όταν τους παρέδωσε στους κατακτητές. Ήταν απολύτως προσχηματικό το ότι τους τιμώρησαν ως «αντίποινα» για το ότι στις 27 Απριλίου 1944, αντάρτες του ΕΛΑΣ έστησαν ενέδρα κοντά στους Μολάους, στη Λακωνία και σκοτώθηκε ο στρατηγός Krech μαζί με μέλη της συνοδείας του. Συνήθως οι Γερμανοί εκτελούσαν για παραδειγματισμό ως «αντίποινα» κοντά στις περιοχές που υποτίθεται δέχθηκαν πλήγματα από τους αντάρτες. Και στην προκειμένη περίπτωση ως «αντίποινα» για τον θάνατο του στρατηγού Krech, εκτελέστηκαν την επόμενη μέρα της μάχης 100 πατριώτες στην Πελοπόννησο με διαταγή του Διονυσίου Παπαδόγκονα, διοικητή των Ταγμάτων Ασφαλείας Πελοποννήσου.

Το Γενικό Στρατηγείο του ΕΛΑΣ είχε δώσει σαφή διαταγή να εκτελούνται οι επιχειρήσεις σε αραιοκατοικημένες περιοχές ώστε να βρίσκεται μακριά από αυτές ο τοπικός πληθυσμός για να μη δίνει αφορμές για «αντίποινα». Όμως τα γερμανικά «αντίποινα» έγιναν με πεδίο αναφοράς όλη την Ελλάδα, εξυπηρετώντας τη στρατηγική επιλογή των Γερμανών, από τον Δεκέμβριο του 1943, να «πολιτικοποιήσουν» την Κατοχή ως πόλεμο κατά του διεθνούς κομμουνισμού. Για αυτό και επέλεξαν οι Διακόσιοι της Πρωτομαγιάς να είναι μόνο κομμουνιστές.

Αντιμετωπίζουμε τις φωτογραφίες με το δέος που τους αρμόζει, γιατί δίνουν πρόσωπο σε ήρωες, και μπορούμε να τους θυμηθούμε μέσα από αυτές για μια ακόμα φορά, ως σύμβολο της ανθρώπινης υπεροχής έναντι του ναζιστικού σκότους. Ο ελληνικός λαός πρέπει να έχει την ευχέρεια να μελετήσει τις φωτογραφίες αυτές σε χώρους και οργανισμούς προσβάσιμους στο κοινό όπως τα Γενικά Αρχεία του Κράτους".

                                                                                        Ρωγμή στην ενημέρωση