Υπουργείο Εσωτερικών: Σε δημόσια διαβούλευση ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης

 -Εισηγείται ένα πολύπλοκο αντιδημοκρατικό εκλογικό σύστημα με δυνατότητα εναλλακτικής επιλογής, έτσι ώστε να μην χρειάζεται  Β γύρος  εκλογών και με ποσοστό 42% να εκλέγεται  Δήμαρχος/Περιφερειάρχης  και Δημοτική/Περιφερειακή  αρχή.

Σε δημόσια διαβούλευση έως τις 4 Ιουνίου 2026 αναρτήθηκε ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης από το Υπουργείο Εσωτερικών, στον σύνδεσμο: https://www.opengov.gr/ypes/?p=9775. 

Πρόκειται για ένα νομοθέτημα 761 άρθρων, το οποίο ενσωματώνει και εκσυγχρονίζει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες διατάξεις που αφορούν κάθε πτυχή της λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών της χώρας.

Το έργο αυτό, το οποίο θα κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή εντός του Ιουνίου, θεσπίζει ένα νέο, ενιαίο και ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο που αποτελεί καταλύτη για μια πιο αποτελεσματική, συμμετοχική και ισχυρή τοπική διακυβέρνηση, κλείνοντας μια εκκρεμότητα δεκαετιών για την τοπική αυτοδιοίκηση της χώρας. Ταυτόχρονα, αφορά και στον κάθε πολίτη, καθώς ενισχύει την ενεργή συμμετοχή όλων στις τοπικές υποθέσεις και διευκολύνει την καθημερινή επαφή με τις τοπικές αρχές.

«Μετά από 1,5 χρόνο συστηματικής δουλειάς και συνεργασίας στελεχών του Υπουργείου Εσωτερικών, της αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού, αιρετών εκπροσώπων και λειτουργών της δημόσιας διοίκησης, έχουμε τη μεγάλη χαρά να παρουσιάζουμε, επίσημα πλέον, τον – για πρώτη φορά – ενιαίο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ευελπιστώ ότι θα αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο και πυξίδα για να γυρίσουμε όλοι μαζί μια νέα σελίδα στην ιστορία της τοπικής αυτοδιοίκησης» δήλωσε ο Υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος.

Στο συνοπτικό ενημερωτικό σημείωμα του υπουργείου εσωτερικών δίνονται περισσότερες πληροφορίες για τον σκοπό και τα περιεχόμενα του Κώδικα.

Οι 10 πιο σημαντικές αλλαγές στην τοπική αυτοδιοίκηση

1. Οι Περιφέρειες της χώρας, δεκαπέντε (15) χρόνια μετά τη θεσμοθέτησή τους δεν είχαν αποκτήσει ένα ενιαίο νομοθετικό πλαίσιο, με αποτέλεσμα ταυτόχρονα να διέπονται από διατάξεις που αφορούν τις κεντρικές κρατικές υπηρεσίες, τις πρώην κρατικές περιφέρειες και τις αιρετές νομαρχίες. Σε πολλές περιπτώσεις, το ίδιο ζήτημα μπορούσε να εμπίπτει στην αρμοδιότητα περισσότερων του ενός φορέων, χωρίς σαφή ιεράρχηση, γεγονός που οδηγούσε σε αναποτελεσματικότητα και σύγχυση. Αυτό τελειώνει με τη θεσμοθέτηση του ενιαίου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης για δήμους και περιφέρειες.

2. Συμμετοχή πολιτών στην οργάνωση και στη δράση των δήμων. Θεσμοθέτηση της διεξαγωγής συμβουλευτικού δημοτικού δημοψηφίσματος με ηλεκτρονική ψηφοφορία και θεσμικές εγγυήσεις για τη διαδικασία διεξαγωγής του. Αναβάθμιση των συμβουλίων νέων, με σαφείς κανόνες για την εκλογή τους και ηλεκτρονική διαδικασία ψηφοφορίας.

3.  Ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας των αιρετών οργάνων. Η υποχρέωση δημοσιοποίησης των αποφάσεων, η αξιοποίηση των ψηφιακών μέσων και η ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου συμβάλλουν στη δημιουργία ενός πλαισίου που ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη διοίκηση.

4. Αναδιοργάνωση του συστήματος διακυβέρνησης των δήμων και των περιφερειών. Με την αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων των συλλογικών οργάνων της αυτοδιοίκησης (δημοτικό και περιφερειακό συμβούλιο, δημοτική και περιφερειακή επιτροπή, λοιπές επιτροπές και συμβουλευτικά όργανα) και την καθιέρωση ενιαίων κανόνων λειτουργίας, επιδιώκεται η βελτίωση της αποτελεσματικότητας και η αποφυγή συγκρούσεων αρμοδιοτήτων.

5. Αποτελεσματικότητα και διαφάνεια στη λειτουργία των οικονομικών υπηρεσιών, ώστε να μην δημιουργούνται γκρίζες ζώνες επιδεχόμενες πολλαπλών ερμηνειών.

6. Αντικειμενικό και στοχευμένο σύστημα ελέγχου νομιμότητας αποκλειστικά (και σε καμία περίπτωση σκοπιμότητας) επί των πράξεων και των οργάνων διοίκησης της αυτοδιοίκησης, μέσω της λειτουργίας ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος και της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Ελέγχου Νομιμότητας Ο.Τ.Α..

7. Σαφής προσδιορισμός της καταστατικής θέσης των οργάνων διοίκησης της αυτοδιοίκησης, δηλαδή της αντιμισθίας και των εξόδων παράστασης, της αναστολής της επαγγελματικής τους δραστηριότητας ή της λήψης ειδικής άδειας.

8.  Καταγραφή και συστηματοποίηση των αρμοδιοτήτων των δήμων και των περιφερειών στο πλαίσιο της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης, με στόχο τη σαφή κατανομή τους μεταξύ των διαφορετικών επιπέδων διοίκησης.

9. Αλλαγή του τρόπου εκλογής αυτοδιοικητικών αρχών, με κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών και δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου, προκειμένου να ενισχυθεί η νομιμοποίηση των αιρετών αρχών και η συμμετοχή των δημοτών.

10.Ψηφιακός μετασχηματισμός της Αυτοδιοίκησης. Υπάρχει μια συνειδητή επιλογή στον Κώδικα να λειτουργούν ηλεκτρονικές εφαρμογές προς υποβοήθηση της συμμετοχής των πολιτών στα όργανα της αυτοδιοίκησης, αλλά και της εξυπηρέτησής τους στην καθημερινή διάδραση με την αυτοδιοίκηση.

Δομή του Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Ο Κώδικας αποτελείται από 6 Βιβλία:

Το 1^ο βιβλίο προσδιορίζει τί είναι αυτοδιοίκηση, ποιες είναι οι σχέσεις μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου βαθμού, πώς εκλέγονται οι αιρετές αρχές της αυτοδιοίκησης και πώς ελέγχονται οι εκλογικές δαπάνες.

Το 2^ο βιβλίο προσδιορίζει τα όργανα διοίκησης των δήμων και των περιφερειών, τα συμβουλευτικά και γνωμοδοτικά όργανα που λειτουργούν εντός της δομής της αυτοδιοίκησης, τα νομικά πρόσωπα και την καταστατική θέση των αιρετών και των μελών διοίκησης των νομικών προσώπων.

Το 3^ο βιβλίο προσδιορίζει το περίπλοκο θέμα των αρμοδιοτήτων των δήμων και των περιφερειών, ως ένδειξη εμπιστοσύνης της πολιτείας προς τις αυτοδιοικητικές δομές.

Το 4^ο βιβλίο προσδιορίζει το σύνολο της οικονομικής διοίκησης των δήμων, για πρώτη φορά σε ενιαίο κείμενο Κώδικα, και πραγματεύεται ζητήματα δημοσίων συμβάσεων, περιουσίας και εσόδων των δήμων και των περιφερειών.

Το 5^ο βιβλίο προσδιορίζει πώς γίνεται ο έλεγχος νομιμότητας των πράξεων της αυτοδιοίκησης με αξιόπιστο και αντικειμενικό τρόπο και πώς ευθύνονται πειθαρχικά τα αιρετά πρόσωπά της.

Το 6^ο βιβλίο περιέχει οριζόντιες ρυθμίσεις για τις γενικές λειτουργίες των δήμων και των περιφερειών και κυρώνει το πρόσθετο πρωτόκολλο του Ευρωπαϊκού Χάρτη Τοπικής Αυτοδιοίκησης. 

.........

Το υπουργείο μεταξύ άλλων  εισηγείται «Αλλαγή του τρόπου εκλογής αυτοδιοικητικών αρχών, με κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών και δυνατότητα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας σε ειδικά εκλογικά κέντρα παρουσία δικαστικού αντιπροσώπου, προκειμένου να ενισχυθεί η νομιμοποίηση των αιρετών αρχών και η συμμετοχή των δημοτών». 

Η προτεινόμενη αλλαγή στον τρόπο εκλογής αλλαγής αυτοδιοικητικών αρχών δήμων και Περιφερειών με κατάργηση του δεύτερου γύρου των εκλογών, θα προκαλέσει έντονες συζητήσεις μεταξύ των πολιτικών κομμάτων και θα προκαλέσει ποικίλα σχόλια από πολίτες.  

Δεν πρόκειται για ένα εκλογικό σύστημα, (απλή ανόθευτη αναλογική) με στόχο την  καταγραφή της πραγματικής εκλογικής βούλησης και επιλογής των ψηφοφόρων πολιτών  αλλά για ένα ακόμα σύστημα ενισχυμένης αναλογικής και παραχάραξης της εκλογικής βούλησης των ψηφοφόρων πολιτών και από την πρώτη Κυριακή.

Εισηγείται ένα πολύπλοκο αντιδημοκρατικό εκλογικό σύστημα με δυνατότητα εναλλακτικής επιλογής, έτσι ώστε να μην χρειάζεται  Β γύρος  εκλογών και με ποσοστό 42% να εκλέγεται  Δήμαρχος/Περιφερειάρχης  και Δημοτική/Περιφερειακή  αρχή.

Ποιο συγκεκριμένα

Άρθρο 35. Οι δήμαρχοι, οι περιφερειάρχες, οι δημοτικοί και περιφερειακοί σύμβουλοι, οι σύμβουλοι των δημοτικών κοινοτήτων και οι εκπρόσωποι των δημοτικών κοινοτήτων εκλέγονται κάθε πέντε (5) έτη με άμεση, καθολική και μυστική ψηφοφορία.
Η εκλογή διεξάγεται την τελευταία Κυριακή του μηνός Νοεμβρίου του πέμπτου (5ου) έτους κάθε δημοτικής και περιφερειακής περιόδου.

Η εγκατάσταση των αυτοδιοικητικών αρχών γίνεται την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους από αυτό της διεξαγωγής των αυτοδιοικητικών εκλογών και η θητεία τους λήγει την 31η Δεκεμβρίου του πέμπτου (5ου) έτους. Η θητεία αυτή θεωρείται πλήρης για κάθε έννομη συνέπεια.

Άρθρο 56
Επιτυχών συνδυασμός και επιλαχόντες συνδυασμοί -Εκλογή δημάρχου και περιφερειάρχη
1. Στις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές, επιτυχών θεωρείται ο συνδυασμός που πλειοψήφησε με ποσοστό μεγαλύτερο του σαράντα δύο τοις εκατό (42% + 1 ψήφο) του συνόλου των έγκυρων ψηφοδελτίων, χωρίς να προσμετρώνται οι εναλλακτικές ψήφοι της παρ. 6 του άρθρου 54, περί σταυρών προτίμησης, και επιλαχόντες συνδυασμοί του δημοτικού και περιφερειακού συμβουλίου αυτοί που έλαβαν έστω και μία (1) έδρα, σύμφωνα με το άρθρο 58, περί κατανομής των εδρών του δημοτικού και περιφερειακού συμβουλίου.
2. Δήμαρχος και, αντίστοιχα, περιφερειάρχης εκλέγεται ο επικεφαλής του οικείου επιτυχόντος συνδυασμού.

Άρθρο 57
Δεύτερο στάδιο προσμέτρησης
1. Αν κανένας συνδυασμός δεν πληροί τις προϋποθέσεις της παρ. 1 του άρθρου 56, περί επιτυχόντος συνδυασμού, επιλαχόντων συνδυασμών και εκλογής δημάρχου και περιφερειάρχη, τότε το αρμόδιο δικαστήριο προβαίνει στο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης, σύμφωνα με την περ. θ) της παρ. 5 του άρθρου 68, περί διαλογής ψήφων στα καταστήματα ψηφοφορίας.
2. Αν κατά την ψηφοφορία υπάρξει ισοψηφία μεταξύ δύο (2) ή περισσότερων συνδυασμών στην πρώτη θέση, στο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης μετέχουν οι συνδυασμοί που ισοψήφησαν στην πρώτη θέση.
3. Αν κατά την ψηφοφορία υπάρξει ισοψηφία μεταξύ δύο (2) ή περισσότερων συνδυασμών στη δεύτερη θέση, στο δεύτερο στάδιο προσμέτρησης μετέχουν ο πρώτος σε αριθμό έγκυρων ψηφοδελτίων συνδυασμός και όλοι οι συνδυασμοί που ισοψήφησαν στη δεύτερη θέση.
4. Στις ψήφους των συνδυασμών που συμμετέχουν στο δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης, αθροίζονται, ανά συνδυασμό, οι εναλλακτικές ψήφοι της παρ. 6 του άρθρου 54, περί σταυρών προτίμησης, που τους αντιστοιχούν, από τα ψηφοδέλτια των λοιπών συνδυασμών οι οποίοι δεν μετέχουν στο δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης.
5. Επιτυχών συνδυασμός ανακηρύσσεται ο συνδυασμός που έλαβε στο δεύτερο στάδιο της προσμέτρησης, σύμφωνα με την παρ. 4, την απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία. Αν στην προσμέτρηση αυτή ισοψηφήσουν στην πρώτη θέση δύο (2) τουλάχιστον συνδυασμοί, το αρμόδιο δικαστήριο διενεργεί δημόσια κλήρωση μεταξύ τους για την ανάδειξη του επιτυχόντος συνδυασμού.
6. Δήμαρχος ή περιφερειάρχης εκλέγεται ο επικεφαλής του επιτυχόντος συνδυασμού και επιλαχόντες συνδυασμοί του δημοτικού και περιφερειακού συμβουλίου, αντίστοιχα, αυτοί που έλαβαν έστω και μία (1) έδρα, σύμφωνα με το άρθρο 58, περί κατανομής των εδρών του δημοτικού και περιφερειακού συμβουλίου.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΔΩ www.opengov.gr/ypes/?p=9773 για την ΕΚΛΟΓΗ ΑΙΡΕΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ, ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΝ ΕΝΔΟΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ (άρθρα 29-87).  

                                                                                                                     Ρωγμή στην ενημέρωση