ΟΤΑ/ Νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης: Τι άλλαξε από το αρχικό προσχέδιο του Δεκεμβρίου- Αναμένεται να γίνει νόμος μέσα στον Ιούνιο

«Το σχέδιο για το Νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης έρχεται σε μια περίοδο που οι Δήμοι βρίσκονται σε αποδιοργάνωση και εμφανή  στοιχεία διάλυσης των υπηρεσιών τους, εξ αιτίας της έλλειψης μόνιμου προσωπικού, της αντισυνταγματικής διάταξης Βορίδη, της ανεπαρκούς χρηματοδότησης, των αναθέσεων σε ιδιώτες και  πολλών δυσλειτουργιών».

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση εισέρχεται σε μία από τις κρισιμότερες θεσμικές περιόδους των τελευταίων ετών, τόνισε κατά τη σημερινή (14 Μάη) συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου Δήμαρχος Αμπελοκήπων-Μενεμένης, αναφερόμενος στο συνολικό πλαίσιο προετοιμασίας της Αυτοδιοίκησης απέναντι στο νέο σχέδιο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, επιβεβαιώνοντας ότι ο χρόνος για τους Δήμους είναι πλέον εξαιρετικά περιορισμένος.

Στην τοποθέτησή του, ο κ. Κυρίζογλου ανέφερε ότι η ΚΕΔΕ παρέλαβε ήδη από την προηγούμενη εβδομάδα, όπως είχε συμφωνηθεί με το Υπουργείο Εσωτερικών, το πλήρες σχέδιο του νέου Κώδικα πριν από την επίσημη δημόσια διαβούλευση, γεγονός που –όπως υπογράμμισε– αποτελεί ένδειξη θεσμικής συνέπειας από πλευράς Υπουργείου.

Το νέο κείμενο περιλαμβάνει πλέον και τις διατάξεις για τα οικονομικά των Δήμων, καθώς και το πλήρες βιβλίο για τα νομικά πρόσωπα, διαμορφώνοντας ένα ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο 763 διατάξεων.

Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ ξεκαθάρισε ότι ο νέος Κώδικας δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη νομοσχέδιο, αλλά ένα δεσμευτικό προαπαιτούμενο του Ταμείου Ανάκαμψης, κάτι που σημαίνει πως η ψήφισή του θεωρείται δεδομένη έως τις αρχές Ιουνίου. 

Από το σχέδιο που παραδόθηκε στην ΚΕΔΕ τον Δεκέμβριο του 2025 έως το σημερινό ενοποιημένο προσχέδιο του Υπουργείου Εσωτερικών, ο υπό διαμόρφωση Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης εξελίχθηκε αισθητά, υπάρχουν αλλαγές  — όχι όμως ως προς τις διατάξεις του, αλλά ως μετάβαση από ένα πρώτο στάδιο κωδικοποίησης σε ένα πιο ώριμο, λειτουργικό θεσμικό πλαίσιο.

Η βασική εικόνα που προκύπτει είναι ότι το ΥΠΕΣ διατήρησε τον κορμό του αρχικού σχεδίου για το νέο Κώδικα, όπου αποτελείται από 763 άρθρα. Ενσωμάτωσε αρκετές λειτουργικές παρατηρήσεις της ΚΕΔΕ, αλλά δεν υιοθέτησε πλήρως ορισμένες από τις πιο βαριές «κόκκινες γραμμές» της Αυτοδιοίκησης, ιδιαίτερα σε οικονομικά, εκλογικά, θεσμικά και ζητήματα πραγματικής αποκέντρωσης ισχύος.

Το κείμενο που παραδόθηκε στην ΚΕΔΕ, εμφανίζεται πιο ολοκληρωμένο: ενσωματώνει πιο καθαρή άρθρωση, προσθέτει νέα πεδία στρατηγικού σχεδιασμού (όπως τα σχέδια δράσης δήμων), ενισχύει το performance management μέσω δεικτών και επιδόσεων και διαμορφώνει πιο επιχειρησιακό ρόλο για δήμους και περιφέρειες.

Σύμφωνα με τον κ. Κυρίζογλου, σημαντικό μέρος αυτών των προτάσεων φαίνεται να έχει ενσωματωθεί, στοιχείο που δείχνει ότι η πίεση της Αυτοδιοίκησης απέδωσε ουσιαστικά αποτελέσματα.

Οι μεγάλες νέες αλλαγές του σημερινού προσχεδίου

Κατάργηση του  β’ γύρου των εκλογών

Το νέο σύστημα φαίνεται να κινείται προς μοντέλο 42%+1 με εναλλακτική ψήφο, κάτι που αποτελεί σημαντική εξειδίκευση σε σχέση με τον Δεκέμβριο. Δεν θεσμοθετεί την απλή αναλογική ως πάγιο εκλογικό σύστημα, που θα κατέγραφε την πραγματική εκλογική βούληση των πολιτών και θα οδηγούσε σε ευρύτερες συνεργασίες,   

Ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ κ. Κυρίζογλου  έδωσε ιδιαίτερη έμφαση  σε τρία κομβικά σημεία.

Πρώτον, στο πειθαρχικό δίκαιο των αιρετών, όπου –όπως ανέφερε– υπάρχουν βελτιώσεις.

Δεύτερον, στη διατήρηση του άρθρου 259 του Καλλικράτη, το οποίο χαρακτήρισε ως «πυλώνα» των αυτοδιοικητικών διεκδικήσεων, αφού διατηρούνται οι κρίσιμες χρηματοδοτικές προβλέψεις 19,5%, 12% και 11,5%.

Τρίτον, στην ενσωμάτωση του βιβλίου για τα νομικά πρόσωπα, ένα πεδίο που είχε προκαλέσει έντονες ανησυχίες στους Δήμους.

Παράλληλα, έκανε ειδική αναφορά στις Δημοτικές Επιχειρήσεις και στα όρια που θέτει το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο ως προς τις μορφές επιχειρηματικής δραστηριότητας των Δήμων, υπενθυμίζοντας ότι κάθε Δήμος μπορεί να διαθέτει συγκεκριμένο αριθμό και τύπο επιχειρήσεων, όπως κοινωφελή επιχείρηση, ΔΕΥΑ, επιχείρηση ειδικού σκοπού ή δημοτική ανώνυμη εταιρεία.

Σημαντικό μέρος της ενημέρωσης αφορούσε και το μείζον ζήτημα των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης, όπου ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ γνωστοποίησε ότι, μετά από παρέμβαση προς τον Αναπληρωτή Υπουργό Εθνικής Οικονομίας και τους συναρμόδιους υπουργούς, εξασφαλίστηκε κρίσιμη παράταση στα ορόσημα υλοποίησης. Συγκεκριμένα, ενώ το αρχικό χρονοδιάγραμμα προέβλεπε πίεση έως 30 Ιουνίου, πλέον τα ορόσημα μετατίθενται έως 31 Αυγούστου και η ολοκλήρωση έως το τέλος του 2026. Η εξέλιξη αυτή χαρακτηρίστηκε ως σημαντική «αποσυμπίεση» για τους Δήμους, χωρίς όμως να αναιρεί την ανάγκη επιτάχυνσης.

Να επισημάνουμε ότι στο  σχέδιο δεν καταργείται η αντισυνταγματική διάταξη του νόμου Ν.Δ/Βορίδη για τους συμβασιούχους εργαζόμενους  και τις δικαστικές αποφάσεις.  

Για να διασφαλιστεί σοβαρή και τεκμηριωμένη θεσμική απάντηση της ΚΕΔΕ πρότεινε στην συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου στις 25 Μαΐου, να γίνει ουσιαστική τοποθέτηση  δίνοντας χρόνο στις Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων, στις παρατάξεις και στα μέλη να μελετήσουν αναλυτικά το κείμενο και να προσέλθουν με αποκρυσταλλωμένες προτάσεις.

Το Σχέδιο για το Νέο Κώδικα Αυτοδιοίκησης τις επόμενες δύο εβδομάδες το αργότερο θα βγει σε διαβούλευση για 15 μέρες και μέσα στο Ιούνιο του 2026 θα ψηφιστεί από το κοινοβούλιο.

Με πληροφορίες από το myota.gr

                                                                                                             Ρωγμή στην ενημέρωση