ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 2 Ιουλίου 1989: Ορκίζεται η κυβέρνηση συνεργασίας ΝΔ - Συνασπισμού της Αριστεράς υπό τον Τζαννή Τζαννετάκη

 Το πολυτάραχο 1989

   Φωτο/αρχείου: Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, Χαρίλαος Φλωράκης,Λεωνίδας  Κύρκος, εμπνευστές της ιστορικής συγκυβέρνησης 

Το 1989 ήταν μία χρονιά που σημάδεψε όσο καμία άλλη το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα σε όλο τον πλανήτη.

Πτώση του τείχους του Βερολίνου, κατάρρευση των ονομαζόμενων σοσιαλιστικών χωρών ( Ανατολικό Μπλοκ), επεισόδια στην Πλατεία Τιενανμέν στο Πεκίνο, διάλυση της Γιουγκοσλαβίας.

Την ίδια χρονιά, 2 Ιουλίου 1989, ορκίστηκε η κυβέρνηση Τζαννετάκη. Μία κυβέρνηση στην οποία συγκρότησαν  η Νέα Δημοκρατία και ο Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου  με συμμετοχή και του ΚΚΕ, με σκοπό να στείλει τον Ανδρέα Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο, ώστε να μην διαγραφούν τα σκάνδαλατης περιόδου  “Κοσκωτά” και “υποκλοπών”.                        

 

Ο Τζαννής Τζαννετάκης βουλευτής Α Αθηνών της Νέας Δημοκρατίας και απόστρατος Αξιωματικός του Πολεμικού Ναυτικού, ορκίζεται Πρωθυπουργός της χώρας. 

Μίας κυβέρνησης η οποία θα έχει για πρώτη φορά στην σύνθεση της τόσο πρόσωπα από την Δεξιά όσο και από την Αριστερά.   

                     Φωτο/αρχείου: Κυρκος, Φλωράκης, Μητσοτακης, Τζανετάκης                  

Το επιχείρημα της ηγεσίας του ΚΚΕ, η προοπτική να αποτελέσει η Αριστερά έναν νέο ισχυρό πόλο προβάλλονταν όλο και πιο πιθανή ενισχυόμενη μάλιστα από δημοσκοπήσεις που την παρουσίαζαν ως δεύτερο κόμμα πίσω από την Νέα Δημοκρατία. 

Τα συναισθήματα στο κόσμο της αριστεράς ανάμεικτα.  

Πολλά στελέχη και χιλιάδες μέλη του ΚΚΕ και της ΚΝΕ διαφωνούν με τις επιλογές της ηγεσίας του ΚΚΕ και τον συμβιβασμό. 

Ακολουθεί ένα καυτό πολιτικά καλοκαίρι. Αποχωρίσεις, διαγραφές απο το ΚΚΕ, η " ΑΝΤΑΡΣΙΑ  της ΚΝΕ με γραμματέα το Γιώργο Γράψα. Ήταν μια περίοδο αντιπαράθεσης στην καταστροφική-για το κίνημα και την Αριστερά-γραμμή ταξικής συνεργασίας και υποταγής.

Για να φτάσουν τα πράγματα στον ιστορικό  συμβιβασμό,. είχαν γίνει  πολιτικές διεργασίες. Με την δεξιά γραμμή που έχει χαράξει η ηγεσία του ΚΚΕ,το  Δεκέμβρη 1988 διαμορφώθηκε "κοινό πόρισμα ΚΚΕ-ΕΑΡ" που είναι αποτέλεσμα σειράς συναντήσεων και διαπραγματεύσεων μεταξύ του ΚΚΕ και της ανανεωτικής «Ελληνικής Αριστεράς»- Ε.ΑΡ του Λεωνίδα Κύρκου (κομματικός σχηματισμός που διαδέχτηκε από τα δεξιά το ευρωκομμουνιστικό ΚΚΕ Εσωτερικού το 1986) και στρώνει το δρόμο για σοβαρές πολιτικές και ιδεολογικές υποχωρήσεις. 

Στους κόλπους του ΚΚΕ και της ΚΝΕ επικρατεί αναβρασμός, καθώς χιλιάδες μέλη και στελέχη διαφωνούν με το « κοινό πόρισμα (κείμενο πολιτικής συμφωνίας)  γιατί όπως ισχυριζόταν Προωθούσε τον κυβερνητισμό της επίσημης αριστεράς και τη συναίνεση-υποταγή στο αστικό πολιτικό σκηνικό. Το "κοινό πόρισμα" περιείχε θέσεις για παραγωγικό εκσυγχρονισμό της χώρας, για την επιχειρηματικότητα και την ανάπτυξη εντός της καπιταλιστικής οικονομίας, για δημοκρατική κυβέρνηση με κορμό την αριστερά, ενώ εγκατέλειπε και τη θέση του ΚΚΕ για αποδέσμευση από την ΕΟΚ. Το πόρισμα καταψηφίστηκε από πάρα πολλά μέλη της τότε Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ, ενώ διαφωνούσε και η πλειοψηφία του Κ.Σ της ΚΝΕ και χιλιάδες μελη και στελέχη της οργάνωσης.

Το "κοινό πόρισμα" ΚΚΕ-ΕΑΡ  αποτέλεσε την πολιτική βάση για την ίδρυση του «Συνασπισμού της Αριστεράς και της Προόδου» που πραγματοποιήθηκε λίγους μήνες αργότερα (Φεβρουάριος-Μάρτιος 1989). 

Οι βουλευτικές εκλογές που έγιναν  στις 18 Ιουνίου 1989 δεν αναδεικνύουν αυτοδύναμη κυβέρνηση. Η Νέα Δημοκρατία αν και συγκέντρωσε το 44,5% των ψήφων αντιπροσωπεύονταν μόνο από 145 βουλευτές, το ΠΑΣΟΚ που όλοι έβλεπαν συντριβή του κατάφερε να κρατηθεί στο 39,15% και να διαθέτει 125 βουλευτές ενώ ο Συνασπισμός το μόνο που κατάφερε ήταν να συγκεντρώσει μία μονάδα παραπάνω από ότι είχαν πάρει μαζί τα 2 ΚΚΕ στις εκλογές του 1985 φτάνοντας στο 13,12%. Στην Βουλή αυτή παρουσία θα είχε και η Δημοκρατική Ανανέωση του Κωστή Στεφανόπουλου καθώς και ο συνδυασμός των Μουσουλμάνων της Θράκης (σ.σ. δεν είχε τεθεί ακόμη σε ισχύ το πλαφόν του 3%). 

 Μετά από διαβουλεύσεις και συναντήσεις των πολιτικών αρχηγών των κομμάτων της νέας βουλής, στις 2 Ιουλίου σχηματίζεται η κυβέρνηση συνεργασίας ενιαίου ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ - Ν.Δ. υπό τον Τζαννή Τζαννετάκη (πρώην υπουργό και βουλευτή της Ν.Δ.), με τη συμφωνία και της ηγεσίας του ΚΚΕ.  

                       Φωτο/αρχείου: Κύρκος, Μητσοτάκης, Σαρτζετάκης (πρόεδρος Δημοκρατίας), Τζανετάκης,  Φλωράκης  

 Η απόφαση για συμμετοχή του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ στην κυβέρνηση συζητείται σε υποβαθμισμένη συνεδρίαση όσων μελών της Κ.Ε. του ΚΚΕ βρίσκονται στην Αθήνα και στα γρήγορα... Στη συνεδρίαση εκφράζονται έντονες αντιδράσεις. 

 Η επιλογή του ενιαίου Συνασπισμού και του ΚΚΕ για συγκυβέρνηση με τη ΝΔ του Κώστα Μητσοτάκη και του νεοφιλελεύθερου θατσερισμού που εκπροσωπούσε, προκάλεσε -όπως ήταν αναμενόμενο- καταλυτικές πολιτικές εξελίξεις και άνοιξε έναν κύκλο κρίσης και διάσπασης.

 

Σοκ προκαλεί η τοποθέτηση του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου και ιστορικού στελέχους του ΚΚΕ Κώστα Κάππου στη Βουλή ότι θα καταψηφίσει την κυβέρνηση Τζαννετάκη.

Ο Κώστας Κάππος δηλώνει κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης για ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση Τζαννετάκη (5 Ιουλίου 1989): «Ψήφισα λευκό γιατί είμαι αντίθετος στη συνεργασία του Συνασπισμού με τη Νέα Δημοκρατία»,. «Πιστεύω επίσης ότι η συνεργασία αυτή είναι ολέθρια για το ΚΚΕ… Το ΚΚΕ τείνει να υποταχτεί σε μικροαστικές και αστικές “εκσυγχρονιστικές” θέσεις… Αποκορύφωμα αυτής της στάσης υποταγής είναι η στήριξη της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας από τον Συνασπισμό… Βεβαίως, είμαι κατά της συνεργασίας του Συνασπισμού και με το ΠΑΣΟΚ».

Λίγα 24ωρα αργότερα, στις 6 και 7 Ιουλίου αντίστοιχα, διαφοροποιούνται δημόσια και παραιτούνται από την Κεντρική Επιτροπή ο Κώστας Μπατίκας και ο Νίκος Κοτζιάς, οι οποίοι τρεις μήνες αργότερα εκδίδουν βιβλίο με τίτλο «Μια συζήτηση που δεν έγινε», όπου αναπτύσσουν τις διαφωνίες τους με τη γραμμή του ΚΚΕ.

 

Η ανοιχτή πλέον διαφωνία περνάει και στους κόλπους της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ. Οι Κώστας Κάππος, Κώστας Μπατίκας και Νίκος Κοτζιάς (μέλη της Κ.Ε. του ΚΚΕ) διαφοροποιούνται με δηλώσεις τους δημόσια από την πολιτική της ηγεσίας του ΚΚΕ. Πολλά ακόμα μέλη της Κ.Ε. του ΚΚΕ καταψηφίζουν την πρόταση για δημιουργία κυβέρνησης συνεργασίας "με στόχο την κάθαρση" και "τη μη παραγραφή των αδικημάτων για τα σκάνδαλα" όπως παρουσιάζεται από την ηγεσία του ΣΥΝ και της ΝΔ.

Μετά τις εσωτερικές και δημόσιες διαφωνίες στελεχών του ΚΚΕ και την αντίθεση της μεγάλης πλειοψηφίας των μελών και των οργάνων της ΚΝΕ, κύριος στόχος της ηγεσίας του ΚΚΕ είναι το «ξεκαθάρισμα» της κατάστασης στην ΚΝΕ- κυρίως-, όπου όσοι ενστερνίζονται την πολιτική του «τζαννετακισμού» και την γραμμή που αποτυπώθηκε στο κοινό πόρισμα ΚΚΕ-ΕΑΡ αποτελούν ασήμαντη μειοψηφία.

  Στις 21 Σεπτεμβρίου 1989, η Κ.Ε. του ΚΚΕ αποφασίζει την καθαίρεση του εκλεγμένου ΚΣ της ΚΝΕ, ουσιαστικά την διάλυση της ΚΝΕ και ανασυγκρότησή της εκ του μηδενός,  μόνο με όσους πειθαρχούν στη γραμμή του ΚΚΕ και του ΣΥΝ..

 Ο  Γιώργος Γράψας γραμματέας της οργάνωσης  δηλώνει "Φυσικά και δεν θα υπακούσω"στην δεξιά πολιτική της ηγεσίας του ΚΚΕ και ηγείται της ΚΝΕ που πλέον αποχωρεί από το ΚΚΕ. Η φράση του γραμματέα της ΚΝΕ Γιώργου Γράψα περνάει στην ιστορία της Αριστεράς 

 

 

 

 

 

Έτσι επισημοποιείται και δημόσια η σύγκρουση που μαίνεται πολύ καιρό, τόσο μεταξύ ΚΝΕ και ΚΚΕ, όσο και μέσα στους κόλπους του ΚΚΕ, ακόμη και σε επίπεδο Κεντρικής Επιτροπής, σχετικά με την πολιτική γραμμή και τις επιλογές του κόμματος.

- Το Κεντρικό Συμβούλιο της ΚΝΕ συνεδριάζει αμέσως, και με ψήφους 56 υπέρ έναντι μόλις 14 αποχών απορρίπτει ως αντικαταστατική την απόφαση της Κ.Ε. του ΚΚΕ και προκηρύσσει έκτακτο συνέδριο της οργάνωσης.

Το ΚΚΕ φτιάχνει μια δική του ΚΝΕ, στον Περισσό. 

Λίγο αργότερα, στο 5ο συνέδριο (1990) εκλέγεται  Γραμματέας της ΚΝΕ/ΚΚΕ ο Τάκης Θεοδωρικάκος, σημερινός υπουργός της Ν.Δ. 

 Η αποστολή της “συγκυβέρνησης” Ν.Δ/ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ για την οποία άλλωστε συγκροτήθηκε, ολοκληρώνεται στις 20 και στις 27 Σεπτεμβρίου (σ.σ. στις 26 Σεπτεμβρίου δολοφονείται ο Παύλος Μπακογιάννης από την 17 Νοέμβρη) όταν η Βουλή με τις ψήφους της ΝΔ και του ΣΥΝ σε δύο τρικυμιώδεις συνεδριάσεις της, αποφασίζει την παραπομπή του Ανδρέα Παπανδρέου στο προβλεπόμενο από το Σύνταγμα Ειδικό Δικαστήριο, τόσο για το σκάνδαλο Κοσκωτά, όσο και για την υπόθεση των τηλεφωνικών υποκλοπών. 

Η κυβέρνηση Τζαννετάκη θα ολοκληρώσει το έργο της στις 7 Οκτωβρίου1989  και θα προκηρύξει εκλογές για τον Νοέμβριο. 

Ο χαμένος των εκλογών, ήταν ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ της ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ,  καθώς το ποσοστό του  κατρακύλησε στο 10,96%,αφού έχασε 120.000 ψήφους, κυρίως λόγω των διαφωνιών στελεχών και μελών του ΚΚΕ και της ης  διάσπασης της ΚΝΕ, για την συμμετοχή του ΚΚΕ στη συγκυβέρνηση. Τζανετάκη, αλλά και των εξελίξεων που έτρεχαν στην Ανατολική Ευρώπη (πτώση του τείχους του Βερολίνου, κα). 

Μετά τις εκλογές του Νοεμβρίου σχηματίστηκε μέχρι τον Απρίλιο του 1990, οικουμενική κυβέρνηση Ξενοφώντα Ζολώτα. Για δεύτερη φορά μέσα σε ένα χρόνο, κανένα κόμμα δεν κατάφερε να αποκτήσει αυτοδυναμία. Παρόλο που η Νέα Δημοκρατία βγήκε από τις εκλογές ακόμα πιο ενισχυμένη κατά 100.000 ψήφους κατάφερε να κερδίσει μόνο 148 έδρες (151 απαιτούνταν για αυτοδυναμία). 

Το ΠΑΣΟΚ (αν και βαλλόταν πανταχόθεν εδώ και πολλούς μήνες) εξήρθε και αυτό ενισχυμένο κατά 180.000 ψήφους αλλά μακριά από την αυτοδυναμία. 

Με αυτή την κατανομή δυνάμεων, και αφού διμερείς πρωτοβουλίες για σχηματισμό κυβέρνησης απέτυχαν, τα τρία κόμματα αποφάσισαν τον σχηματισμό κυβέρνησης από πρόσωπο κοινής αποδοχής, τον οικονομολόγο και ακαδημαϊκό, Ξενοφώντα Ζολώτα.

Η αρχική συμφωνία μεταξύ των τριών πολιτικών αρχηγών (Ν.Δ-ΠΑΣΟΚ-ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ) προέβλεπε συγκυβέρνηση μέχρι τον Απρίλιο του 1990, όταν με αφορμή την προγραμματισμένη εκλογή του νέου Πρόεδρου της Δημοκρατίας, και με δεδομένο ότι και οι τρεις ψηφοφορίες θα απέβαιναν άκαρπες (μια που δεν θα υπήρχε υποψήφιος κοινής αποδοχής), η Βουλή θα διαλυόταν και θα προκηρύσσονταν οι επόμενες εκλογές.

Την πρωτοβουλία για τη διάλυση της συγκυβέρνησης πήρε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης  όταν σύμφωνα με την εφημερίδα "το Βήμα", εκτίμησε ότι μπορούσε να διεκδικήσει πλέον με βεβαιότητα την εξουσία, αφού στο μεταξύ ο εκλογικός νόμος είχε τροποποιηθεί με την περίφημη ρήτρα του «συν ένα». 

Το πρόσχημα για τη διάλυση της Βουλής αποτέλεσε η διαφωνία που ανέκυψε μεταξύ των πολιτικών αρχηγών προκειμένου να επιλεγεί η νέα ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων..

Στις 13Φεωβρουαρίου 1990 η κυβέρνηση με την παραίτηση σχεδόν όλων των βουλευτών, μετατράπηκε σε υπηρεσιακή  και στις  8 Απριλίου 1990 διενήργησε τις βουλευτικές εκλογές. 

Η Νέα Δημοκρατία κέρδισε οριακά την πολυπόθητη αυτοδυναμία στις εκλογές της 8ης Απριλίου 1990 με πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη και ο Τζαννής Τζαννετάκης ανέλαβε αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Μητσοτάκη και Υπουργός Πολιτισμού (11 Απριλίου 1990 - 8 Αυγούστου 1991). 

Επιμέλεια : Π.Χ 

 

                                                                                         Ρωγμή στην ενημέρωση