ΒΥΡΩΝΑΣ: Εικόνες εγκατάλειψης στα σημεία μνήμης των Νίκου Νικηφορίδη και Βαγγέλη Μαρτάκη

Εικόνα εγκατάλειψης παρουσιάζουν δύο χώροι ιστορικής μνήμης στον Βύρωνα,  αφιερωμένοι στον αγωνιστή της ειρήνης Νίκο Νικηφορίδη και στον αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης Βαγγέλη Μαρτάκη, προκαλώντας προβληματισμό για τον τρόπο με τον οποίο τιμάται η μνήμη ανθρώπων που συνδέθηκαν με σημαντικές στιγμές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.

Στην οδό Νικηφορίδη, η μαρμάρινη επιγραφή που τοποθετήθηκε επί δημαρχίας Νίκου Κατωπόδη βρίσκεται σήμερα σε κατάσταση που απέχει από τον συμβολισμό που θα έπρεπε να εκπέμπει.   

Η γειτνίασή της με συστάδα κάδων απορριμμάτων, καθώς και η συχνή εγκατάλειψη ογκωδών αντικειμένων στον χώρο, δημιουργούν μια εικόνα που δύσκολα συνάδει με την απόδοση τιμής στον εκτελεσμένο αγωνιστή της ειρήνης. Η εικόνα δεν συνιστά απλά διαχειριστική αδυναμία, αλλά κάτι παραπάνω, αδιαφορία!  

Το θέμα είχε απασχολήσει και το Δημοτικό Συμβούλιο Βύρωνα, το οποίο το 2023 αποφάσισε να επανεξετάσει τη διαμόρφωση του χώρου, με στόχο την κατασκευή ενός μνημείου αντάξιου της προσφοράς και της θυσίας του Νίκου Νικηφορίδη. Ωστόσο, μέχρι σήμερα η απόφαση δεν έχει υλοποιηθεί.

Λίγα μέτρα μακριά, στα όρια Βύρωνα και Παγκρατίου, στη συμβολή των οδών Χρεμωνίδου και Ιλιάδος, βρίσκεται η πλατεία που οι παλαιότεροι κάτοικοι γνωρίζουν ως πλατεία Δεληολάνη. Με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου μετονομάστηκε σε πλατεία Βαγγέλη Μαρτάκη, προς τιμήν του αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης, ο οποίος έπεσε μαχόμενος στις 4 Ιουλίου 1944 απέναντι στις γερμανικές δυνάμεις κατοχής και τους ντόπιους συνεργάτες τους. 

Στο κέντρο της πλατείας τοποθετήθηκε μαρμάρινη επιγραφή, η οποία, σύμφωνα με κατοίκους της περιοχής, από την πρώτη στιγμή δεν ανταποκρινόταν στη σημασία της θυσίας του Βαγγέλη Μαρτάκη. Σήμερα, η φθορά του χρόνου και η έλλειψη συντήρησης έχουν καταστήσει την επιγραφή σχεδόν δυσανάγνωστη, με αποτέλεσμα πολλοί διερχόμενοι να αγνοούν ακόμη και σε ποιο πρόσωπο είναι αφιερωμένη.

Πρόσφατα ο Δήμος Βύρωνα πραγματοποίησε εργασίες καθαρισμού στην πλατεία, έπλυνε τους κοινόχρηστους χώρους, έβαψε τα παγκάκια και απομάκρυνε, έπειτα από μεγάλο χρονικό διάστημα, τις μεταλλικές βάσεις που δημιουργούσαν εμπόδια. Οι παρεμβάσεις αυτές βελτίωσαν την εικόνα του χώρου, χωρίς όμως να αντιμετωπίζουν το ζήτημα της ουσιαστικής ανάδειξης του μνημείου. 

Η εικόνα και στα δύο σημεία αναδεικνύει την ανάγκη συνολικής επανεξέτασης από τον Δήμο Βύρωνα. Οι χώροι ιστορικής μνήμης δεν μπορούν να περιορίζονται σε φθαρμένες μαρμάρινες επιγραφές ούτε να παραμένουν υποβαθμισμένοι. Απαιτούν ουσιαστική αισθητική αναβάθμιση, συνεχή συντήρηση και παρεμβάσεις που θα τους αναδεικνύουν ως τόπους ιστορικής μνήμης και γνώσης για τις νεότερες γενιές.

Για την περίπτωση του Νίκου Νικηφορίδη θα μπορούσε να εξεταστεί συνεργασία μεταξύ των Δήμων Βύρωνα και Αθηναίων, καθώς το σημείο βρίσκεται κοντά στα όρια με το Παγκράτι, όπου έζησε ο αγωνιστής της ειρήνης, ώστε να δημιουργηθεί ένα μνημείο αντάξιο της ιστορικής του διαδρομής.

Αντίστοιχα, στην πλατεία Βαγγέλη Μαρτάκη, η δημιουργία ενός καλαίσθητου και ευδιάκριτου μνημείου θα αποτελούσε μια ουσιαστική αναγνώριση της θυσίας ενός ανθρώπου που έδωσε τη ζωή του για την ελευθερία.

Η ιστορική μνήμη δεν διατηρείται μόνο με αποφάσεις δημοτικών συμβουλίων ή με την ονοματοδοσία δρόμων και πλατειών. Διατηρείται όταν οι χώροι που τη φιλοξενούν είναι προσεγμένοι, αναγνωρίσιμοι και αντάξιοι των ανθρώπων που τιμούν. Στην περίπτωση του Νίκου Νικηφορίδη και του Βαγγέλη Μαρτάκη, ο Δήμος Βύρωνα εξακολουθεί να έχει μια σημαντική εκκρεμότητα απέναντι στην ιστορία της πόλης.

                                                                                           Ρωγμή στην ενημέρωση