ΙΣΤΟΡΙΑ/ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ 12 ΤΟΥ ΟΚΤΩΒΡΗ 1944: Απελευθέρωση της Αθήνας

 Η 12η Οκτωβρίου 1944 είναι η ημέρα που η Αθήνα απελευθερώθηκε από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής, έπειτα από 1.264 ημέρες (ή πάνω από 41 μήνες) ναζιστικής σκλαβιάς.

                     12 Οκτωβρίου 1944 οι Αθηναίοι πανηγυρίζουν για την αποχώρηση των Γερμανικών στρατευμάτων. Πηγή: Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο

  Πανηγυρισμοί απελευθέρωσης. Αθήνα, 12 Οκτωβρίου 1944. Πηγή: Φωτογραφικό Αρχείο Μουσείου Μπενάκη 

 

Πέμπτη 12 Οκτώβρη 1944 

Το πρωί (8:00 π.μ.) της 12ης Οκτωβρίου ο Γερμανός  στρατηγός Φέλμι συνοδευόμενος από τον κατοχικό διορισμένο δήμαρχο Αθηναίων Άγγελο Γεωργάτο,  κατάθεσε ένα στεφάνι στον Άγνωστο Στρατιώτη,  ενώ ήδη οι μηχανοκίνητες φάλαγγες των Γερμανών εγκατέλειπαν από νωρίς την Αθήνα, διαμέσου της Ιεράς Οδού. 

 Στις 9:15 π.μ. η γερμανική φρουρά της Ακρόπολης  προχώρησε στην υποστολή της ναζιστικής σημαίας  έπειτα από συνολικά 1.624 μέρες κατοχής  (ή 3,5 έτη, που μεσολάβησαν από τον Απρίλιο του 1941 έως εκείνη την ημέρα) και ένας Γερμανός  στρατιώτης τύλιξε βιαστικά το σύμβολο της κατοχής και αποχώρησε από τον Ιερό Βράχο.

 Όταν οι Γερμανοί εγκατέλειψαν τον χώρο της  πλατείας συντάγματος, ο συγκεντρωμένος κόσμος ποδοπάτησε τα στεφάνια που κατέθεσαν οι Ούνοι και στη συνέχεια εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι ξέσπασαν σε αλαλαγμούς χαράς, γιορτάζοντας τη μεγάλη στιγμή που περίμεναν να έλθει τριάμισι ολόκληρα χρόνια.   

Ο λαός της πρωτεύουσας, από τις συνοικίες, τα εργοστάσια, τα σχολεία, τα υπουργεία, τα καταστήματα, νιώθοντας ότι έφτασε η ώρα της λευτεριάς, ξεχύθηκε στους δρόμους ζητωκραυγάζοντας. Λαοθάλασσα πλημμύριζε την πλατεία Συντάγματος, τις οδούς Πανεπιστημίου, Σταδίου, Ακαδημίας, το Ζάππειο, την πλατεία Ομονοίας. Οι 1.264 μέρες φασιστικής κατοχής ήταν πλέον παρελθόν κι αυτό φάνηκε περίτρανα όταν στις 9.45 το πρωί μαχητές του ΕΛΑΣ κατέβασαν από την Ακρόπολη τη γερμανική σημαία υψώνοντας στη θέση της την ελληνική.

Μεγάφωνα μετάδιναν το γιορτασμό και τους λόγους των ομιλητών και έξω στους δρόμους.

 

«Ωρα έντεκα π.μ. - Η ΛΕΥΤΕΡΙΑ ΦΤΕΡΟΥΓΙΖΕΙ ΠΑΝΩ ΑΠ' ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ ΜΑΣ - Οι Γερμανοί εκκενώνουν οριστικά την πρωτεύουσα - Ο γερμανός διοικητής και όλο το στρατηγείο του Λυκαβηττού ανεχώρησαν - Η Αθήνα κηρύχτηκε ανοχύρωτη», είναι οι τίτλοι της πρώτης σελίδας της εφημερίδας ¨"Ριζοσπάστης". Το ρεπορτάζ, λιγόλογο, δίνει την εικόνα του ξεσπάσματος του απελευθερωμένου λαού. «Πριν φύγουν και οι τελευταίοι Ούννοι ο λαός ξεχύθηκε με σημαίες και ζητωκραυγές στους δρόμους. Απ' το Πανεπιστήμιο, απ' τις Τράπεζες, απ' όλα τα κέντρα οι τηλεβόες του ΕΛΑΣ σαλπίζουν το χαρμόσυνο μήνυμα. Οι συνοικίες σε παραλήρημα ενθουσιασμού ετοιμάζονται για το μεγάλο γιορτασμό. Στο μνημείο του Αγνωστου Στρατιώτη αντιπροσωπείες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ κατέθεσαν στεφάνι. Εξαλλος από τον ενθουσιασμό ο συγκεντρωμένος κατά χιλιάδες λαός ζητωκραύγαζε. Δακρύζοντας οι πολίτες αγκάλιαζε ο ένας τον άλλο" έγραφε ο ¨Ριζοσπάστης" στην δεύτερη έκδοση της απελευθέρωσης που κυκλοφόρησε λίγο μετά την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων.

 «ΖΗΤΩ Η ΛΕΥΤΕΡΗ ΑΘΗΝΑ ΜΑΣ»,  «ΞΕΚΙΝΗΜΑ ΓΙΑ ΚΑΙΝΟΥΡΙΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ», τα μηνύματα του ΚΚΕ και του ΕΑΜ που καλούσαν το λαό να αγωνιστεί για την  απελευθέρωση της χώρας, για την εξασφάλιση της ανεξαρτησίας, της ακεραιότητας, καθώς και της λαοκρατικής αναδημιουργίας της.

Άφιξη της κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας

Στις 18 Οκτωβρίου 1944 έφτασε στην Αθήνα, μαζί με βρετανικές δυνάμεις υπό τον στρατηγό Σκόμπι και τους άνδρες του  Ιερού Λόχου της Μέσης Ανατολής, , ο πρωθυπουργός Γεώργος  Παπανδρέου με μέλη της κυβέρνησης και τους Σπηλιωτόπουλο και  Ζεβγό οι οποίοι έσπευσαν στην Ακρόπολη υψώνοντας σε πανηγυρικό κλίμα τη γαλανόλευκη.  Την ελληνική σημαία παρέδωσε στον πρωθυπουργό ο νέος δήμαρχος της, απελευθερωμένης πια, πόλης Αριστείδης Σκληρός παρουσία του Βρετανού πρεσβευτή  Λίπερ και του αντιναύαρχου Μάνσφιλντ.

Αντίθετα, στις ανταρτικές δυνάμεις δεν επετράπη η είσοδος στην πρωτεύουσα, πλην ενός μικρού τμήματος του 34ού συντάγματος του ΕΛΑΣ υπό τον λοχαγό Απόστολο Κοκμάδη το οποίο παραστάθηκε συμβολικά στην τελετή. Εν συνεχεία η πομπή των επισήμων κατευθύνθηκε στη Μητρόπολη, όπου τελέσθηκε δοξολογία και ακολούθησε ο «λόγος της Απελευθέρωσης» από τον πρωθυπουργό  Γεώργιο Παπανδρέου από κτίριο της πλατείας συντάγματος με το λαό να φωνάζει συνθήματα για «Ελευθερία!», «Ζήτω η Ελλάς». 

Η Αθήνα απελευθερώθηκε στις 12 Οκτώβρη.  Αλλά την περίμενε ακόμα η κόλαση των Δεκεμβριανών. 

 Υ.Γ. Σε αντίθεση,  με τις υπόλοιπες χώρες, στην Ελλάδα δεν εορτάζεται η απελευθέρωση, αλλά η έναρξη του πολέμου )ΟΧΙ 28η Οκτωβρίου1940), με την άρνηση παράδοσης της χώρας. 

                                                                                                  Ρωγμή στην ενημέρωση