- Το  ντοκιμαντέρ για το "ΠΑΛΑΣ"  και η επιστολή του 17^ου  Γυμνάσιου Αθηνών στην υπουργό πολιτισμού 

  

Η «μάχη» για τη διάσωση του ιστορικού κινηματογράφου "ΠΑΛΑΣ"   στο Παγκράτι (Υμηττού 109), ο οποίος χτίστηκε το 1925, συνεχίζεται.

 

 Ο κινηματογράφος «ΠΑΛΑΣ» είναι ο δεύτερος παλαιότερος (μετά το ΑΤΤΙΚΟΝ)  στην Αθήνα. Δημιουργήθηκε το 1925 και συνέδεσε   διαφορετικές εποχές της ελληνικού πολιτισμού και ψυχαγωγίας. Από την εποχή που οι πρόσφυγες από την Μικρά Ασία ήρθαν  στην περιοχή και δημιούργησαν τις προσφυγικές συνοικίες  Βύρωνα, Καισαριανή, στο Μεσοπόλεμο και την αντιστασιακή δράση ενάντια στους Γερμανούς κατακτητές και τους ντόπιους συνεργάτες τους, την μεταπολεμική περίοδο, την περίοδο της χούντας, της μεταπολίτευσης και μέχρι το 2021 που έβαλε λουκέτο,  αποτέλεσε ένα ζωντανό οργανισμό της πολιτιστικής ιστορίας της πρωτεύουσας. 

Στην ταράτσα του  «ΠΑΛΑΣ»  στις 4 Ιου­λίου του 1944 ο ΕΛΑ­Σίτης Βαγ­γέλης Μαρ­τάκης έστησε το πολυ­βόλο του ενάντια στους Γερμανούς κατακτητές και τους ταγ­μα­τα­σφα­λίτες, για να πέσει τελικά νεκρός. 

Μετά τους νατοϊκούς βομ­βαρ­δι­σμούς στη Γιου­γκο­σλα­βία, το 1999, ο ιδιοκτήτης και διαχειριστής Μ. Πότα­γας για δύο χρόνια δήλωνε δημόσια, με πανό κρε­μα­σμένο έξω από το κτίριο, ότι δεν φέρ­νει αμε­ρι­κα­νι­κές ται­νίες.   

                                           Φωτο/αρχείου: Ραντεβού στο «ΠΑΛΑΣ» στο Παγκράτι

Το «ΠΑΛΑΣ»,  έχει μακρά ιστο­ρία σύν­δε­σης με την τοπική ιστο­ρία, είναι τοπόσημο για τους κατοίκους όχι μόνο του Παγκρα­τίου αλλά όλης της Αθήνας. Δεν είναι ένας απλός χώρος  κινηματογραφικών προβολών, είναι  ένας τόπος όπου διαφορετικές γενιές συναντήθηκαν, κοινωνικοποιήθηκαν, ψυχαγωγήθηκαν. Είναι  κομμάτι της ζωής και της συλλογικής μνήμης της ευρύτερης περιοχής, από το 1925 μέχρι  και σήμερα. Το 2021 κατέβασε ρολά και μπήκε λουκέτο.

                                                   Φωτο/αρχείου:Απο την ταράτσα του "ΠΑΛΑΣ" 

Κάτοικοι και φορείς αντιδρούν στην ομόφωνη (!) γνω­μο­δότηση του Κεντρι­κού Συμ­βου­λίου Νεω­τέρων Μνη­μείων (ΚΣΝΜ),- συνε­δρίασή του στις 14 Μαΐου 2026- , για τον μη χαρα­κτη­ρι­σμό ως μνη­μείου του ιστο­ρι­κού κινη­μα­το­γράφου. «Διότι απο­τε­λεί κοι­νού κτι­ρια­κού τύπου κλει­στή αίθουσα κινη­μα­το­γράφου συνοι­κια­κού χαρα­κτήρα και δεν φέρει αξιόλογα στοι­χεία από αρχι­τε­κτο­νική, τυπο­λο­γική, μορ­φο­λο­γική, καλ­λι­τε­χνική και ιστο­ρική άποψη, ώστε να πλη­ρεί τις προ­ϋπο­θέσεις που ορίζει ο Ν. 4858/2021 για τον χαρα­κτη­ρι­σμό του ως νεώ­τερο μνη­μείο από το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού» αναφέρεται στην απόφαση.

 

Κάτοικοι και συλλογικότητες ζητούν να διατηρηθεί ως χώρος πολιτισμού και αντιδρούν στην προοπτική κατεδάφισης του ή μετατροπής του ιστορικού κτιρίου σε σούπερ μάρκετ.

 

Πολίτες και συλλογικότητες αρχίζουν να παίρνουν  την υπόθεση διάσωσης του «ΠΑΛΑΣ» στα χέρια τους, για να διασωθεί ο ιστορικός κινηματογράφος και μαζί του η μνήμη των κατοίκων του Παγκρατίου και της ευρύτερης περιοχής.

Το Σάββατο 20 Ιουνίου το απόγευμα πραγματοποιήθηκε συνάντηση πολιτών  στην είσοδο του κλειστού  κινηματογράφου «ΠΑΛΑΣ»  Υμηττού 109, με πρωτοβουλία   της συλλογικότητας    Εκπρόσωπος της συλλογικότητας ενημέρωσε τους πολίτες και τους κάλεσε να συνεχιστούν οι παρεμβάσεις πολιτών και συλλογικοτήτων μέχρι να διασωθεί ο κινηματογράφος.

 

 Ανάμεσα στους δεκάδες πολίτες,  καθηγητές και μαθητές του 17^ου Γυμνάσιου Αθηνών που μίλησαν για το ντοκιμαντέρ* που δημιούργησαν για την διάσωση του «ΠΑΛΑΣ» και για την  επιστολή* που έστειλαν στην Υπουργό Πολιτισμού, κα Λίνα Μενδώνη, για τη διάσωσή του.

 

Τους συγκεντρωμένους  ενημέρωσε  ο σκηνοθέτης Νίκος Θεοδοσίου* για την ιστορία του « ΠΑΛΑΣ» καθώς και για την απαράδεκτη απόφαση του Κεντρι­κού Συμ­βου­λίου Νεότερων Μνη­μείων (ΚΣΝΜ), για τον μη χαρα­κτη­ρι­σμό του κινηματογράφου ως ιστορικό μνημείο. (Συμπληρωματικά στοιχεία για την ιστορία του ΠΑΛΑΣ, φωτογραφίες και βίντεο θα βρείτε ΕΔΩ https://theodosiou.wordpress.com/author/theodosiou/  “Το ΠΑΛΑΣ στο απόσπασμα”  κείμενο του Νίκου Θεοδοσίου).

Η «Κίνηση για τη διάσωση του Κινηματογράφου "ΠΑΛΑΣ" Παγκρατίου» μοίρασε ανακοίνωση, προτείνοντας συγκεκριμένες δράσεις.  

 

Το «ΠΑΛΑΣ» δεν πρέπει να χαθεί, να αποκοπεί από το παρελθόν του και να γίνει Σούπερ Μάρκετ,  ΜΟΛ, για την επιχειρηματικότητα  και την κερδοφορία. 

Πρέπει να υπάρξει μια νέα εποχή. Να κριθεί ιδιαίτερος ιστορικός χώρος πολιτιστικής κληρονομιάς και ιστορικής μνήμης.

 

Να μην αποδεχθεί η υπουργός Πολιτισμού την απαράδεκτη πρόταση του Κεντρι­κού Συμ­βου­λίου Νεότερων Μνη­μείων (ΚΣΝΜ).

Να απαλλοτριωθούν οι ιδιόκτητες του από υπουργείο Πολιτισμού, Κράτος, Περιφέρεια, Δήμο και να διαμορφωθεί ένας μεγάλος χώρος πολιτισμού πολλαπλών λειτουργιών, για την ευρύτερη περιοχή της πρωτεύουσας,  που θα συνδέει το παρελθόν με το σήμερα , θα αναδεικνύει  τον σύγχρονο ελληνικό αλλά και διεθνή κινηματογράφο και θα διασώζει την ιστορία του.

Να δώσουμε στο «ΠΑΛΑΣ» μια δεύτερη ζωή.                                

Ο Δήμος Αθηναίων ζητά ο χώρος να διασωθεί, πολιτιστικοί φορείς ζητούν από την υπουργό πολιτισμού κ. Μενδώνη να αποφασίσει το υπουργείο την διάσωση του.

Ο περιφερειάρχης Αττικής κ. Νίκος Χαρδαλιάς οφείλει να πάρει θέση για τον ιστορικό κινηματογράφο» ΠΑΛΑΣ» και να αναλάβει πρωτοβουλίες για την διάσωση του.   

* Η επιστολή του 17^ου  Γυμνάσιου Αθηνών  στην Υπουργό Πολιτισμού:

Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,

Είμαστε το 17ο Γυμνάσιο Αθηνών και θα θέλαμε να εκφράσουμε τη βαθιά μας λύπη και ανησυχία για την πρόσφατη απόφαση του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων να μη χαρακτηριστεί ως διατηρητέο μνημείο ο ιστορικός κινηματογράφος ΠΑΛΑΣ στο Παγκράτι. Η απόφαση αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από κατοίκους και φορείς, καθώς το ΠΑΛΑΣ θεωρείται αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογικής μνήμης και της πολιτιστικής ταυτότητας της περιοχής.

Πρόσφατα, το σχολείο μας συμμετείχε στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα «Το παιδί, η πόλη και τα μνημεία», το οποίο υλοποιείται σε συνεργασία με τον Δήμο Αθηναίων και την Τεχνόπολη. Στο πλαίσιο του προγράμματος, οι μαθητές και οι μαθήτριες που συμμετείχαν δημιούργησαν μια μικρού μήκους ταινία αφιερωμένη στον κινηματογράφο ΠΑΛΑΣ.

Για τις ανάγκες της εργασίας μας επισκεφθήκαμε τον χώρο, γνωρίσαμε την ιστορία του, αναζητήσαμε παλιές φωτογραφίες και μαρτυρίες και συνειδητοποιήσαμε ότι δεν πρόκειται απλώς για ένα παλιό κτήριο, αλλά για έναν χώρο που για σχεδόν έναν αιώνα υπήρξε σημείο πολιτισμού, ψυχαγωγίας και ανθρώπινης συνάντησης για γενιές κατοίκων του Παγκρατίου και ολόκληρης της Αθήνας.

Σύμφωνα με ιστορικά στοιχεία, ο κινηματογράφος λειτούργησε ήδη από το 1925 και συνδέθηκε στενά με την εξέλιξη της ίδιας της γειτονιάς. Κατά την περίοδο της Κατοχής, μάλιστα, στον χώρο αυτό εκτυλίχθηκε ένα σημαντικό ιστορικό γεγονός.

Η ενασχόλησή μας με το θέμα μάς έκανε να αγαπήσουμε αυτό το κτήριο και να κατανοήσουμε πόσο σημαντικό είναι να διατηρούνται χώροι που κουβαλούν μνήμες, συναισθήματα και ιστορίες ανθρώπων. Συγκίνησε ιδιαίτερα τους μεγαλύτερους, που θυμήθηκαν στιγμές από τα παιδικά και νεανικά τους χρόνια, αλλά και τους νεότερους, που μέσα από αυτή τη διαδικασία έμαθαν να βλέπουν τα μνημεία όχι ως άψυχα κτίσματα, αλλά ως ζωντανά κομμάτια της ιστορίας της πόλης μας.

Για τον λόγο αυτό, μας απογοήτευσε ιδιαίτερα η απόφαση που ουσιαστικά ανοίγει τον δρόμο για την κατεδάφιση του κινηματογράφου. Χωρίς να παραγνωρίζουμε την ανάγκη μιας πόλης για νέες κατασκευές και οικονομική ανάπτυξη, πιστεύουμε ότι αναπόσπαστο κομμάτι της αποτελούν και τα σημεία αναφοράς που της δίνουν τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της και κρατούν ζωντανή τη συλλογική της μνήμη.

Πίσω από τις οθόνες των ιστορικών κινηματογράφων κρύβεται η ίδια η ψυχή της πόλης και των γειτονιών της. Η λειτουργία τους αποτελεί ανάσα πολιτισμού στην καθημερινότητά μας, έναν συνδετικό κρίκο που μας επιτρέπει να μοιραζόμαστε κοινές συγκινήσεις, να επικοινωνούμε και να συνδιαμορφώνουμε την πολιτιστική μας ταυτότητα.

Αναγνωρίζουμε ότι οι πόλεις εξελίσσονται και αλλάζουν. Ωστόσο, θεωρούμε ότι η πρόοδος δεν χρειάζεται να σημαίνει ισοπέδωση του παρελθόντος. Ορισμένα κτήρια έχουν ιδιαίτερη ιστορική, κοινωνική και συναισθηματική αξία και πρέπει να προστατεύονται, ώστε οι νεότερες γενιές να μπορούν να γνωρίζουν την ιστορία του τόπου τους και να αναπτύσσουν σεβασμό απέναντι στην πολιτιστική κληρονομιά. Οι άνθρωποι και οι πόλεις έχουν ρίζες· και οι ρίζες αυτές είναι που τους δίνουν τη δύναμη να συνεχίζουν να ανθίζουν.

Με σεβασμό και ταπεινότητα, σας παραθέτουμε και τον σύνδεσμο της μαθητικής ταινίας που δημιουργήσαμε, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μια μαθητική προσπάθεια, που, παρά τις ατέλειές της, γεννήθηκε μέσα από συνεργασία, δημιουργικότητα και αληθινό ενδιαφέρον για την ιστορία της πόλης μας:
https://drive.google.com/.../1akO4.../view...

Κλείνοντας, θα θέλαμε να σας παρακαλέσουμε θερμά να επανεξετάσετε τη συγκεκριμένη απόφαση και να συμβάλετε στη διάσωση του κινηματογράφου ΠΑΛΑΣ, ώστε να μη χαθεί ακόμη ένα σημαντικό τοπόσημο της Αθήνας και της γειτονιάς του Παγκρατίου.

Σας ευχαριστούμε θερμά για τον χρόνο και την προσοχή σας.
Με εκτίμηση,
17ο Γυμνάσιο Αθηνών                                                                       

Το ντοκιμαντέρ  του 17^ου  Γυμνάσιου Αθηνών

 

 

 * Ο Νίκος Θεοδοσίου γεννήθηκε στην Αθήνα τον Σεπτέμβριο του 1946. Είναι συγγραφέας και σκηνοθέτης. Σπούδασε κινηματογράφο στην Αθήνα και το Παρίσι. Το συγγραφικό έργο του εκτείνεται από τη λογοτεχνία ως την ιστορική έρευνα με ιδιαίτερη προσήλωση στην ιστορία των κινηματογράφων στην Ελλάδα. Στον κινηματογράφο είναι προσανατολισμένος στη σκηνοθεσία ντοκιμαντέρ με πολλές συμμετοχές σε Φεστιβάλ. Έχει επεξεργαστεί και κατευθύνει εκπαιδευτικά προγράμματα κινηματογράφου για παιδιά, έχει κάνει εισηγήσεις σε πολλά συνέδρια με θέμα την οπτικοακουστική παιδεία των νέων, δημοσιεύσεις σε περιοδικά κι έχει καθοδηγήσει κινηματογραφικά εργαστήρια, στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Είναι ιδρυτικό μέλος του Νεανικού Πλάνου (Ομάδα δημιουργών για την οπτικοακουστική έκφραση των νέων ανθρώπων), μέλος της τριμελούς γραμματείας του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Ολυμπίας για Παιδιά και Νέους, καλλιτεχνικός διευθυντής της Camera Zizanio (Ευρωπαϊκή Συνάντηση Νεανικής Οπτικοακουστικής Δημιουργίας), μέλος της Παιδαγωγικής Ομάδας «Σκασιαρχείο».

 

 Διαβάστε ακόμη 

Δήμος Αθηναίων: Να διασωθεί ο κινηματογράφος «ΠΑΛΑΣ» στο Παγκράτι 

https://rogmistinenimerosi2.blogspot.com/2026/05/blog-post_22.html 

                                                                    Ρωγμή στην ενημέρωση